Jak promieniowanie UV wpływa na siatkówkę oka?

Promieniowanie ultrafioletowe (UV) to niewidzialna część światła słonecznego, która może uszkadzać różne struktury oka. I choć rogówka i soczewka zatrzymują jego znaczną część, to przy wieloletniej ekspozycji bez ochrony konsekwencje mogą sięgać aż do siatkówki. A to  najważniejsza struktura, odpowiedzialna za widzenie. Sprawdź, jak promieniowanie UV wpływa na siatkówkę i dlaczego warto chronić oczy przed słońcem.

Czym jest siatkówka i dlaczego jest tak wrażliwa?

Siatkówka to cienka, bogato unaczyniona tkanka wyściełająca tylną ścianę gałki ocznej. To właśnie w niej znajdują się fotoreceptory – czopki i pręciki – które zamieniają światło w impulsy nerwowe przesyłane do mózgu. Bez sprawnej siatkówki nie ma widzenia.

Z natury jest ona „zaprojektowana” do reagowania na światło i właśnie to czyni ją podatną na uszkodzenia, gdy dawka promieniowania jest zbyt duża lub zbyt intensywna. Szczególnie wrażliwy jest obszar plamki żółtej, odpowiedzialny za ostre, centralne widzenie. To on  pozwala nam czytać, rozpoznawać twarze i bezpiecznie prowadzić samochód.

Jakie promieniowanie UV dociera do oka?

Promieniowanie ultrafioletowe dzieli się na 3 zakresy. Nie wszystkie docierają do powierzchni oka:

Rogówka i soczewka działają jak naturalny filtr i pochłaniają większość promieniowania UVB oraz znaczną część UVA. Większość to jednak nie całość. 

Promieniowanie UV w siatkówce może uszkodzić lipidy błon komórkowych, białka i DNA fotoreceptorów. To stres oksydacyjny, ten sam, który stoi za starzeniem się skóry. Tyle że w siatkówce stawka jest wyższa, bo jej komórki praktycznie się nie regenerują. 

Przy jednorazowej, bardzo intensywnej ekspozycji może dojść do tzw. retinopatii słonecznej – ostrego uszkodzenia plamki żółtej. Częściej szkody mają charakter kumulacyjny.

Kiedy oczy są szczególnie narażone na UV?

Ekspozycja na UV nie zależy wyłącznie od tego, czy świeci słońce. Część UV przychodzi do nas z odbić, bo gładkie lub mokre powierzchnie, np. tafla jeziora i szyby samochodów jadących z naprzeciwka, działają jak lustro.

Niepozorne sytuacje, które czasem dramatycznie zwiększają dawkę UV docierającego do oczu:

• plaża – woda odbija 10-30% promieniowania UV, a piasek ok. 15%. Na plaży oczy otrzymują promieniowanie zarówno z góry, jak i od dołu.

• zimowe aktywności – śnieg odbija nawet 80-90% UV. Efektem może być tzw. ślepota śnieżna, a przy dłuższym narażeniu cierpią głębsze struktury oka.

• góry – co 1000 m UV wzrasta o ok. 10-12%. W Tatrach czy Alpach dawka promieniowania jest znacznie wyższa niż na nizinach.

• między 10:00 a 16:00 – natężenie UV jest wtedy najwyższe.

• pochmurne dni – chmury przepuszczają do 80% promieniowania UV. To, że nie czujemy ciepła na skórze, nie znaczy, że oczy są bezpieczne.

Czy okulary przeciwsłoneczne chronią siatkówkę?

Tak, jeśli posiadają odpowiedni filtr UV. Ograniczają wtedy ilość promieniowania docierającego do oka, poprawiają widoczność w jasnym świetle, zmniejszają mrużenie oczu, pomagają chronić głębsze struktury oka.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze okularów:

Oznaczenie UV400 – oznacza blokowanie promieniowania o długości fali do 400 nm, czyli pełne spektrum UVA i UVB. To najważniejszy parametr ochronny. Przy wyborze okularów warto zwracać uwagę nie tylko na oznaczenie UV400 lub informację o pełnej ochronie przed promieniowaniem UVA i UVB, ale na dostępne certyfikaty, które potwierdzają obecność filtra UV400.

Dopasowanie oprawki – okulary powinny dobrze przylegać do twarzy i ograniczać dostęp światła z boków. Duże, przylegające oprawki chronią lepiej niż małe, odsłaniające boki.

Polaryzacja – soczewki polaryzacyjne eliminują odblaski, m.in. od wody, asfaltu i śniegu. Nie zastępują filtra UV, ale znacząco poprawiają komfort widzenia i zmniejszają zmęczenie oczu w jasnym otoczeniu.

Pamiętaj, sam ciemny kolor soczewek bez gwarantowanego filtra nic nie daje, a wręcz może zaszkodzić: ciemna soczewka bez filtra UV powoduje rozszerzenie źrenicy, a do oka wpada wtedy więcej promieniowania. Gwarancją filtra nie jest sama naklejka czy napis na oprawach: wybieraj wyłącznie okulary ze sprawdzonych źródeł.

Jakie okulary chroniące przed promieniowaniem UV polecamy w naszym sklepie?

Wszystkie okulary przeciwsłoneczne w ofercie realshades.pl posiadają filtr UV400, który blokuje 100% promieniowania UVA i UVB. Dla dzieci, których oczy przepuszczają znacznie więcej promieniowania UV niż oczy dorosłych, dobrej jakości okulary z pełnym filtrem to konieczność.

• Chill Black Fashion dla nastolatków i dorosłych

• Surf Beige dla młodszych dzieci

• Bloom Purple Opulence dla starszaków

FAQ – najczęściej zadawane pytania