5 pomysłów na aktywności z dzieckiem jesienią

Zdj. Instagram @m_elisa_m

Jesień to świetny moment, aby spędzać aktywnie czas na świeżym powietrzu razem z dziećmi. Temperatura jest niższa, a przyroda wciąż oferuje mnóstwo atrakcji. Liczba korzyści płynących z ruchu na zewnątrz jest znacznie dłuższa niż możemy przypuszczać. W artykule przedstawiamy 5 pomysłów na wspólne zabawy, które zapewnią mnóstwo radości i zbudują odporność w sezonie pełnym infekcji.

Z tego artykułu dowiesz się:

1. Czemu jesienne aktywności są dobre dla zdrowia dziecka?
2. Ile czasu dziecko powinno spędzać na świeżym powietrzu?
3. Jakie korzyści niosą ze sobą leśne spacery?
4. Co może dać dziecku budowanie szałasu z liści?
5. Czemu powinniśmy pozwolić dzieciom na zabawy w kałużach?
6. Dlaczego warto zorganizować jesienny piknik w parku?
7. Czemu jazda na rowerze jest zawsze dobrym pomysłem?
8. Jakie środki ochrony przydadzą się podczas jesiennej aktywności fizycznej na zewnątrz? Ochrona oczu i nie tylko
9. Dlaczego warto pamiętać o okularach ochronnych jesienią?

Czemu jesienne aktywności są dobre dla zdrowia dziecka?

Regularna aktywność fizyczna to klucz do zdrowia dla każdego z nas, także dzieci.

---

Amerykańska Akademia Pediatrii jednoznacznie mówi, że zabawy na świeżym powietrzu są powiązane ze zdrowiem fizycznym, niższym poziomem stresu i większym dobrostanem psychicznym.

---

Dlaczego ruch na świeżym powietrzu jest dobry dla organizmu dziecka?

• Rozwój mięśni – zabawy na nierównych powierzchniach (trawie, błocie, pagórkach) wymagają znacznie większego wysiłku mięśniowego niż zabawy na płaskich, gładkich powierzchniach.
• Zdrowe kości – kości dzieci, które w wieku 9-14 lat więcej skaczą, biegają i wspinają się, ważą więcej i mają w sobie więcej minerałów, co przekłada się na mniejsze ryzyko złamań, osteoporozy.
• Wzmocnienie czucia głębokiego – chodzenie po zwiędłych liściach, błocie i kamyczkach wymaga odpowiedniej równowagi i wymusza na ciele ciągłą korektę mięśni i stawów. Wzmacnia to neuronowe połączenia między mięśniami a mózgiem.
• Trening mięśni oka – konieczność nieustannego skupiania się raz na dalszych, a raz bliższych obiektach (akomodacja) jest naturalnym treningiem dla mięśni oka, który zapobiega ich sztywnieniu.
• Wsparcie narządu wzroku – różnorodność kontrastu w naturze wspiera ostrość widzenia.
• Relaks dla oczu – brak sztucznego niebieskiego światła, częstsze mruganie i akomodacja sprawiają, że oczy odpoczywają.
• Obniżenie poziom kortyzolu – 20 minut w naturalnym otoczeniu znacznie zmniejsza ilość hormonu stresu, który ma wpływ na sen, odporność, pamięć i koncentrację.
• Niższe ciśnienie krwi – dzieci bawiące się często na zewnątrz mają znacznie niższe ciśnienie tętnicze krwi – zarówno skurczowe jak i rozkurczowe, co odgrywa znaczącą rolę w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.
• Zwiększone wydzielanie endorfin i dopaminy – ruch daje rzeczywiste efekty neurobiologiczne (uczenie się i tworzenie długoterminowych wspomnień).
• Produkcja witaminy D – ekspozycja na naturalne światło dzienne, nawet w pochmurne dni, stymuluje produkcję witaminy D w skórze, co zwiększa liczbę białych krwinek, wchłanianie wapnia i produkcję serotoniny.
• Zabawy w błocie zwiększają odporność – korzystne mikroorganizmy znajdujące się w glebie trenują system immunologiczny, zmniejszają stany zapalne i pracę jelit.

I musimy przyznać, że to dopiero początek listy pozytywnych efektów zabawy na zewnątrz.

Jak jesienne zabawy wspierają psychikę dziecka?

• Mniejsza szansa rozwoju zaburzeń lękowych – zabawy z elementami ryzyka (wspinaczka na drzewo, szybka jazda na rowerze, skakanie z kamieni) wspierają radzenie sobie z niepewnością, pobudzeniem fizjologicznym i strachem.
• Rozwój umiejętności społecznych (rozwiązywanie konfliktów, negocjacje i kooperacja) – zabawy grupowe na świeżym powietrzu, które nie są moderowane przez dorosłych, uczą dzielenia się zasobami, czekania na swoją kolej, przewodzenia grupie, pracy w zespole.
• 50% mniejsze ryzyko problemów ze zdrowiem psychicznym – dzieci spędzające 60 minut dziennie w naturze są zdrowsze. Są też kreatywniejsze i mają bardziej rozwiniętą wyobraźnię.

---

Przełomowe badanie przeprowadzone przez University of Glasgow z 2024 roku pokazało, że korzyści te są znacznie większe dla dzieci z rodzin o niższych dochodach. Zieleń w miastach i zajęcia ruchowe na świeżym powietrzu mogą zmniejszać nierówności w sferze ochrony zdrowia psychicznego.

---

Ile czasu dziecko powinno spędzać na świeżym powietrzu?

Zdaniem pediatrów, liczba wyjść oraz ich długość zależy od wieku naszego dziecka.

• Niemowlęta: 2-3 razy dziennie; czas i liczbę wyjść trzeba uzależnić od warunków pogodowych.
• Dzieci (powyżej 1. roku życia): 60-90 minut rozbite na 2-3 sesje.

W ten czas wliczamy zarówno lekką aktywność, np. spacer, siedzenie w wózku, umiarkowany ruch, np. pomoc rodzicom w malowaniu ławki czy poszukiwanie i zbieranie jeżyn. W końcu to też intensywna zabawa (biegi, gry zespołowe). Najistotniejsze, aby odbywały się na zewnątrz.

Jakie korzyści niosą ze sobą leśne spacery?

Leśny spacer może być formą naturalnej, rodzinnej terapii. Naukowcy od lat badają zalety "kąpieli leśnych" (jap. shinrin-yoku), które angażują zmysły, koją psychikę, wspierają odporność. Co jeszcze odkryli?

• Rozwój sensoryczny – dziecko widzi różnorodne kolory liści, słyszy śpiew ptaków i szelest wiatru, czuje teksturę kory drzew i liści, wącha powietrze przesiąknięte zapachem mchu i paproci.
• Rozwój kreatywności i zdolności manualnych – zbieranie liści może zaowocować pięknym bukietem, z którego maluch będzie pękał z dumy. Z żołędzi i kasztanów stworzy wyjątkowe ludziki.

​Nauka o przyrodzie – spacer po lesie to świetna okazja do obserwacji zwierząt i ptaków, które przygotowują się do zimy.

Badania nastolatków w Indonezji wykazały, że kąpiel leśna zmniejsza objawy depresji i lęku oraz wzmacnia ogólny dobrostan psychiczny. Sesje trwały od 40 do 240 minut.

Jeśli jesień nie powstrzymuje Cię przed bieganiem, sprawdź, jakie okulary do biegania wybrać i na co zwrócić uwagę.

Co może dać dziecku budowanie szałasu z liści?

Jednym z najprostszych, a jednocześnie najbardziej angażujących sposobów na spędzenie czasu na świeżym powietrzu, jest budowanie szałasu z liści, szyszek i gałęzi. Dzieci uwielbiają tworzyć takie „schronienia”, a proces budowy rozwija ich kreatywność, umiejętności motoryczne oraz zdolność do samodzielnego rozwiązywania problemów.

Pamiętajmy, by:

• nie instruować dziecka,
• nie wykonywać pracy za niego,
• pokazać maluchowi różnorodność i właściwości naturalnych materiałów (mokre liście, suche liście, patyki, kwiatki),
• wyjaśnić, że zawalenie konstrukcji to nauka, nie porażka,
• pochwalić dziecko, wyrazić dumę z jego pracy,
• koniecznie sfotografować efekt finalny.

Czy wiesz, że...

budowle z liści i gałęzi rozwijają:

• motorykę małą (chwytanie i precyzyjne układanie liści)
• motorykę dużą (chodzenie, siedzenie, podnoszenie się)
• myślenie przestrzenne (planowanie, jak ułożyć liście, aby się nie zsuwały, a budowla się nie zawaliła)

Czemu powinniśmy pozwolić dzieciom na zabawy w kałużach?

Dzieci kochają kałuże! Wydaje się, że skakanie w nie to prosta, mało rozwijająca czynność, ale nic bardziej mylnego. To świetne ćwiczenia.

Jakie prozdrowotne korzyści daje zabawa w kałużach?

• Skakanie w kałuże wzmacnia mięśnie nóg, rozwija równowagę i koordynację ruchową.
• Zabawa w przelewanie wody pomiędzy naczyniami wzmacnia mięśnie rąk i koordynację oko-ręka.
• Eksplorowanie różnych kałuż uczy szacowania rozmiarów, głębokości i skali.
• Rozwój funkcji poznawczych poprzez pobudzanie wielu zmysłów jednocześnie (dotyk mokrej wody o różnej temperaturze, zapach błota po deszczu, obserwowanie odbić światła i zmieniającego się kształtu wody, itp.).
• Nauka fizyki w praktyce – poznanie zjawisk takich jak wyporność, gęstość.

Wzmocnienie odporności poprzez kontakt z mikroorganizmami obecnymi w brudnej wodzie.

Podczas jesiennych zabaw po deszczu warto przypomnieć dzieciom o odpowiedniej ochronie oczu. Ostre, niebezpieczne promienie słońca odbijają się od mokrych powierzchni i stanowią podwójne zagrożenie. W takich sytuacjach bardzo dobrze sprawdzają się okulary przeciwsłoneczne z polaryzacją.

Dlaczego warto zorganizować jesienny piknik w parku?

Chociaż pikniki kojarzą się głównie z latem, to jesień oferuje równie malownicze tło. Rodzinny biwak w parku lub na górskiej polance wzmocni relacje i pomoże się zrelaksować.

Badania wykazały, że wspólne posiłki na świeżym powietrzu to:

• regulacja rytmu dobowego – więcej naturalnego światła i mniejsza ekspozycja na ekrany wspierają produkcję melatoniny,
• jakościowy czas razem – bez rozpraszaczy, takich jak telefony czy telewizja,
• poprawa komunikacji – dzieci są bardziej skłonne do dzielenia się emocjami i doświadczeniami na neutralnym gruncie,
• ​wzrost poczucia przynależności – dziecko czuje się częścią grupy (rodziny) bardziej niż w warunkach domowych,
• obniżenie stresu, zmniejszenie lęku.

​

Podczas planowania pikniku, warto zadbać o:

• wybór miejsca z dużą ilością zieleni wokół, np. park, las, polana,
• zapakowanie kocy, ciepłej herbaty, kanapek, jabłek, orzechów i pestek dyni,
• okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV400 dla całej rodziny, także w pochmurny dzień.

Czemu jazda na rowerze jest zawsze dobrym pomysłem?

Rowerowe przejażdżki to świetna forma aktywności dla całej rodziny. Jesienne trasy oferują piękne widoki, a świeże powietrze korzystnie wpływa na zdrowie dzieci.

Jazda na rowerze to jedna z najbardziej zaawansowanych motorycznych form ruchu. Angażuje jednocześnie mózg, oczy oraz mięśnie.

​Jazda na rowerze wzmacnia:

• koordynację ruchową,
• równowagę,
• czucie głębokie,
• pewność siebie,
• samoocenę,
• relacje z innymi dziećmi.

Badanie na Washington University z udziałem dzieci w spektrum autyzmu wykazało, że po zaledwie 6 godzinach intensywnej nauki jazdy na rowerze aż 60% uczestników eksperymentu samodzielnie jeździło. To pokazuje, jak potężnym narzędziem rozwojowym jest jazda na rowerze.

Podczas jazdy na rowerze jesienią przyda się nie tylko kask chroniący przed uderzeniem. Niewidzialnym wrogiem naszych dzieci jest promieniowanie UV, które pochodzi nie tylko bezpośrednio ze słońca, ale też z odbić od kałuż na asfalcie. Okulary przeciwsłoneczne stają się więc niezbędne. W tym przypadku z powodzeniem sprawdzą okulary sportowe od Olivio&Co.

Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji na temat okularów na rower, koniecznie przeczytaj artykuł "Jakie okulary na rower wybrać".

Jakie środki ochrony przydadzą się podczas jesiennej aktywności fizycznej na zewnątrz? Ochrona oczu i nie tylko

Podstawową ochronę podczas jakiejkolwiek aktywności są:

• ubieranie się "na cebulkę"
• kupowanie odzieży z naturalnych, oddychających materiałów
• zakładanie kapelusza z szerokim rondem lub ciepłej czapki - chronią przed przegrzaniem lub chłodem
• unikanie szczytu słonecznego w ciepłe, jesienne dni – aktywność przed 10:00 i po 16:00 zmniejsza ekspozycję na niebezpieczny ultrafiolet
• zakładanie okularów słonecznych z filtrem chroniącym w 100% przed szkodliwym promieniowaniem UV – stanowią tarczę, m.in. przed rozwojem zaćmy i zwyrodnieniem plamki żółtej

Co ważne, skuteczna ochrona oczu nie zmniejsza korzyści zdrowotnych dla oka.

Szkła okularów z filtrem UV400 skutecznie zatrzymują promienie o długości do 400 nm, co obejmuje niebezpieczne dla naszego zdrowia promieniowanie ultrafioletowe.

Wszystkie modele okularów w sklepie realshades.pl (marki Olivio&Co, Mokki, Real Shades, Shadez) posiadają filtr UV400, a jego obecność została potwierdzona badaniami laboratoryjnymi.

Jakie elementy odzieży warto kupić dziecku na zbieranie jesiennych skarbów?

Podczas spacerów i zabaw przydadzą się:

• czapka, szalik i rękawiczki - miękkie, z naturalnych i oddychających materiałów
• kurtka przeciwdeszczowa - lekka, z kapturem, wodoodporna
• kalosze - lekkie i elastyczne, z bezpiecznych materiałów
• sportowe półbuty skórzane - oddychające i wygodne
• odblaski i światełka LED - ​można przymocować do plecaka, kurtki lub butów

​Pamiętajmy, że kluczem do odpowiedniego ubioru są zasada "na cebulkę" i oddychające materiały.

Jakie gadżety przydadzą się podczas wyprawy w góry?

• termos na herbatę i bidon na wodę
• termos na posiłki
• plecak o ergonomicznym kształcie

Jakie akcesoria trzeba kupić małemu sportowcowi?

Jeśli dziecko jeździ na hulajnodze lub rowerze, trzeba najpierw zadbać o bezpieczeństwo. Warto wyposażyć je w:

• kask,
• ochraniacze na kolana i łokcie,
• lampki i odblaski,
• dzwonek,
• koszyk na kierownicę.

Jakie akcesoria przydadzą się na jesienny spacer z wózkiem?

Aby uchronić niemowlę przed przeziębieniem i urazami, przydadzą się:

• folia przeciwdeszczowa,
• dodatkowy kocyk,
• parasolka do wózka lub inne osłony,
• poduszka-motylek.

Kluczowe jest, aby stosowane akcesoria były również atrakcyjne dla dziecka.

Dlaczego warto pamiętać o okularach ochronnych jesienią?

W okresie jesieni, słońce może być zdradliwe – niskie położenie na horyzoncie powoduje intensywne odblaski, które mogą uszkodzić delikatne oczy dzieci. Wiemy to doskonale, jeśli jesteśmy kierowcami. Poranne słońce w październiku znacznie bardziej utrudnia widzenie niż to lipcowe. Dlatego środki ochrony oczu to zakup konieczny dla całej rodziny.

Okulary z polaryzacją, takie jak te od Mokki i Olivio&Co, oferują nie tylko ochronę przed promieniami UV, ale także przed nadmiernym światłem odbitym od różnych powierzchni, co zwiększa komfort widzenia.

Dla dzieci, których oczy są jeszcze w fazie rozwoju, odpowiednia ochrona oczu jest priorytetowa. Nawet w pochmurne dni promienie UV docierają do ziemi, dlatego warto zadbać o to, by okulary przeciwsłoneczne były stałym elementem wyposażenia każdego malucha.

Wybierz okulary przeciwsłoneczne z oferty Real Shades, które mają:

• filtr UV400 chroniący w 100% przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym,
• skuteczność potwierdzoną certyfikatami,
• materiały bezpieczne dla wrażliwej skóry dziecka (TPEE, TR-90, TPR),
• szeroką rozmiarówkę (od niemowląt po dorosłych).

​Te produkty zawierają szkodliwych substancji chemicznych (m.in. rtęci, ftalanów, BPA, metali ciężkich).

Jesienne dni to świetna okazja do aktywnego spędzenia czasu na świeżym powietrzu z dziećmi. To dla dziecka znakomita okazja do budowania odporności, wzmacniania ciała i obserwowania zmieniającej się przyrody. Pamiętaj jednak, aby niezależnie od pogody zadbać o odpowiednią ochronę oczu malucha – okulary przeciwsłoneczne dla dzieci chronią je przed ostrym światłem słońca, które może odbijać się od kałuż i innych mokrych powierzchni.

A jeśli chcesz wiedzieć, jak przygotować się do kolejnej pory roku, przeczytaj nasz tekst o tym, czy okulary przeciwsłoneczne są potrzebne zimą. Przeczytasz w nim, m.in. czemu okulary na śnieg to nie tylko gogle ochronne.